00:00:00  
Bas bet Xabarlar Orta azïa Medïalarğa nazar Ulağat Azamattıñ aytarı Ekonomïka aydını Zañ jane zamana Parasat
Agwgay Şalqar Darïğay-dawren Alem aïasında Arnawlı xabar Radïo twralı Arna Keskin Bïjïñdegi qazaqtar

Ildydan şapsam or menıkı, esıkten kırsem tor menıkı

Kelwqaynari : Juñgo qazaq radyo torabı | Jawaptı redaktor : Dawılbek | Jañalanğan waqıt : 2013-12-04

 Nuqan kakaşa ulı

(terıs qaqpay)

 

    Kadwelgı, "soğım bası" atındağı qonaq şaqırılıp, otbası tolıp, adamdar jası jane salawatına qaray ornalasıp jattı. Qonaq yesı kulkısı kelmese de ezw tartıp kulımsırep, bayık bolıp jur. Tus awa adamdar aldı-artı kelıp boldı-aw! degende de qonaq yesı kırıp-şığıp, "kelwge tyıstı qonaq kelmegendey" sağatına qarap taqacızdanıp şyırşıqata bastadı. Otağasınıñ tanıstırwın kutken qonaqtar, bır-bırımen anşa tanıs bolmağasın ozara tartınşaqtap, anşa bır aşılıp-şaşılıp, añgımelesıp kete almay da otır. Jalğız kungı demalısında tuske tayaw kelgen qonaqtardıñ tusten keyınge jalğasıp bolep ketken bala, ylep ketken unınan alañdağan adamdardıñ aldı taqacızdana qur şaydı ışwmen aşqazanın sızdatqanday. Waqıt kutıp tursın ba! sağat ıstaralkası ayaldawsız aldığa jıljıp, qonaq yesınıñ şaqırğan waqıtınan bır emes, bır neşe sağat ote şıqtı.


    Es ketıp-jan şıqqanda esık qağılıp, eleñdegen ermektıñ aşısımen oleñge toyğan ogızdey qonjyğan qara kısı ayelın ertıp esıkten kırıp, okıre salem alıp, aldıñğı kelgen adamdarmen qol alısıp amandasıp bolıp, aytew tor menıkı degendey tordıñ qaq basına şığıp bır alıp, ornıqpağanday ornınan qayta turdı da "tazalıq uyge" barıp bır munşa aylanıp oraldı. Odan kelıp, otağasına oñtaylana qarap: "awelı, jeñgeñ aytpağan bolsa, senıñ şaqırğanıñ esımnen koterılıp, onıñ ustıne tus bolğasın, kozım de ılınıp ketken eken" dep, tamaq bawı tartılğan tarğıl ogızdey torde otırıp tomengı jaqtan orın alğan ala-qula kyıngen ayel zattarınan bastap: "korıp jurgen balalarğa uqsaysıñdar, bız ‹qasqır-ğoy› koretın adamdarımız da kop, korsek te umtıp qalamız, atı-jonderıñ kım? Qay orında ısteysıñder" dep kozıldırıgın koterdı.


    Dastarqan şıt jaña jañalanıp, aldıda şıqpağan nebır tıñ jel-jemıster qatarın tawıp, kelwge tyıstıler kelıp bolıp, barlıq sy-syapat bastaldı-aw! degende, barın ışıp, tıptı azdı-kem mızğap ta alğan basekeñ, keşıgıp kelgenıne qaramastan:-"aytpaqşı, balalar syırılıñdarşı, apaylarıñnıñ uzbey korıp kelejatqan koryanıñ tızbektı kynosı bastalıp ketıptı, korıp alsın." dep televyzor jaqta otırğandardı ertemen asıp ezılıp pısken ettı bılay qoyğanda, eldıñ ışıp jatqan şay, soylep jatqan dastarqan sozı jayında qalıp, endı ekrandağı osek aytqan tort ayeldıñ xykayasına qarap qanşa otırarımızdı basekeñ baybışesıne baylanıstı boldı...


    Awdan ortalığında jañadan boy kotergen kynoxanada awdandıq oyınsawıq uyırmesınıñ dayındağan nawrız konsertı qoyılatın bolıp, eñ ortası delıngen ekı de uş qatardı ekı jağına ekıden adam ornalastırıp ala arqan tartıp, albatı adam attatatın turı joq. Awelı "basşılar ornı" dep atı-jonın ayşıqtay jazıp adamdı qoyıp jel tymeytındey etıp qımtawmen tınbay, ol kısıler otıratın orındıqtıñ artqı qatarına atın da atamastan "apaylar" dep ayşıqtap jazıp japsırılğan. Koptegen egde tartqan kısıler entelep kelıp bos turğan orındıqqa umtılısına, ol jerde "qımbattı qonaqtar bar" dep aldın tosıp artqı orındıqqa aydap bır jattı. Tıptı, artqı qatarğa symağanın maydannan şığardı. Soytıp basekeñderge arnap qaltırğan qatardıñ ekı şetı tolıp bolsada ortanğı orındarı opırayıp bos turğanın korgen kop adam ol jerge "egın salama eken?" desıp bır jattı. Añğaratın adamğa, belettıñ betındegı konsert qoyılımınan bır sağat burın orınğa jayğasıp bolwdı, tıptı, bala-şağa sındı bası artıq adam ertıp kelmewdı qadağalay tapsırwmen bırge, maydanda betaldı jurıs-turısqa tyım salınatındığın, rettı kyınıp, rettı otırwdı tapsırğan eskertpesın eleñ qurlı kormegen ekınşı qol elşıbay ağamız erte kelgendey bolsa da, bır emes, ekı nemeresın ertıp kelgendıkten jan-jağındağı orınbasarları ornın bosatıp, ornınan ayırılğan orınbasarlar "ayaz muyızdı, muyız tuğırdı qısqanday" ozınen tomen ozgenıñ ornına osılayşa oyısıp, olardıñ da obalına qalğanday bolıp jattı.


    Endıgı ıs televyzya salasınan kelgen apartşılar apşısı qwırılıp, orınğa tolıq otırılmay, ortadağı oyılğan "oyıqtı" toltırmayınşa kamerağa alwdıñ ozı de qyındıqqa soğıp, esık jaqqa eleñdewmen esı şıqtı. Sonımen, bas bolğan basekeñ baysal ağamız, baybışesı ekewın ekı sağattan artıq tosıp kelmegen soñ, kelmeydıge balap ornına odan keyıngılerı ornığıp, kop tosqan kopşılıktıñ kop ret qol soğıp, qayta-qayta talap etwınıñ arqasında jurdek jurgızwşılerdıñ jurgızwınde oyın nomırı osılayşa bastalıp ta kettı. Oyın totenşe qızıqtı kezeñge otıp ekı de, uş nomırdı artqa tastap, kelesı nomırlerdıñ jalğaswına, "ıldydan şapsam or menıkı, esıkten kırsem tor menıkı" dese kerek, qanşa adam qanşa waqıt qañtarılıp qalğanınan xabarsız bağanağı baysal attı basekeñ baysal basıp suykımınıñ ketkenıne qaramastan suyretılıp, ornığıp bolğan eldı orındarınan qozğap ortadağı ornına osılayşa oysıp bolıp az otpey, kadwelgı adetıne basıp kamerağa ekı alınğannan keyın baysal ağamız baybışesınıñ basqağa bayqatpay barmağın basıp, kozın qıswımen, eşteñenı elemesten ekı, bır nomır qoyılıp bolar-bolmasta ornınan qoparılıp, "şaqırğan jer bar edı" dep, duyım eldıñ tınıştığın qozğap, aldı-artına qaramay esıkten şığıp kete bardı...


    Kunı erteñ, kogıldır ekrannan baysal ağamız bastağan basekeñderdı sol kungı sawıq keş qymılınıñ basınan ayağına deyın koptıñ ışınde korermenmen bırge, koz almay konsert korıp otırğan koñıldı korınısın korıp, fylm jasawşılardıñ da texnykasına şınımen moyınsal bolğanday bolıstıq...


    Demek, osı ekı qyıq xykayat arqılı, "quzar şıñğa qyalap uşqan qıran da, bawırlağan jılan da şığadı" degendey, waqıtqa ayrıqşa ustamdılıq etıp, basıñdağı bağıñ men astıñdağı tağıñdı qasterlep, az kundık atqa mıngen kunderıñızdı ardaqtap, erteñgı attan tuser kunıñızdı de mejeley bılgeysız dey kelıp, "syğa sy, sırağa bal" demekşı, ağamız emes, alaş bolsa da awılğa at basın burğan adamğa alıstan salem berıp, astındağı atın ustap attan tusırıp, attanarda atınıñ ayılın tartıp, qoltığınan demep attandırıp qoyatın ata dasturımız jalğasın tawıp, ulkenderge korsetılgen kışılıgımızdı urıkpey qabıldaytın "kısılıktenbes" kısıler tobı aramızdan azaymasa eken ardaqtı azamattar.


    Aryne, "tordegı ornın esıktegıge bergendey", eñ aldımen torge taman aldın ala jayğasqan bır jıgıt sırğy-sırğy esıktıñ kozıne bıraq şığıp qalğanına uqsas, adette qısqa aralıqtı qatınas kolıkterınde, qala berse qatarğa turıp oşıretpen ıs bıtırgende, karı-qurtañ, awırw-sırqaw jane bala kotergen, baldaq tayanğandarğa orın bosatıp azda bolsa ıltypat berıp, kışılıgıñdı, kışıpeyldılıgıñdı asırese, adamgerşılıgıñdı bıldırıp, jol berıp, orın bosatw qalt aytpasaq qazaq xalqında qana qalıptasıp qalğan xalıqşıldıq qadet desek artıq aytqan bolmaspız.
  

altay qalalıq radyo-televyzya mekemesı

Qazaq radïo torabınıñ baylanıs ädırısı : elektrondi poçta:

Ädırısı : bïjïñ qalası fwşïñmın sırtqı koşesi 2-awla juñgo radïo torabı poçta nömırı :100866
Telefon :010-86093114 400-668-0040 Fakıs :010-63909751
E-mail:cn@cnr.cn
Torapta taratılatın dıbıs keskin bağdarlamalarınıñ ruxsat nömırı 0102002
Ortalıq xalıq radïo stansïası baspa uqığı (C)
网上传播视听节目许可证号 0102002 京ICP备05065762号